به معناى اخص ، چندان مورد توجه مورخان و محققان نبوده است ، مگر در دو زمينه مجسمه‌سازى و معمارى كه مورد اول به سبب خدمت نمودن به آيين بت‌پرستى خيلى زود تعطيل شد و معمارى نيز به‌دليل ساختار شهرى مدينه با ساختمان‌هاى خشن و محقر ، بسيار ساده و ابتدايى بود . حتى در مكه به عنوان شهر مذهبى ، كعبه چيزى بيشتر از يك متوازى السطوح فاقد تزئينات نبود . البته جامه‌پردازى در حرم كعبه با پارچه‌هاى رنگارنگ نوعى قداست را بر حسب زيبايى بصرى به ذهن متبادر مىكرد ، اما منابع تاريخى صدر اسلام و يا پيش از آن ، در مورد واكنش‌هاى زيباشناسانه مردم نسبت به كعبه و تزئينات پارچه‌اى آن ، اطلاع كمترى به دست مىدهند . افزون بر اين ، آگاهىهاى ما از خانه‌هاى تجار مكه و يا ثروتمندان مدينه به قدرى مغشوش است كه نمىتوان در اين باره به‌صراحت قضاوت كرد . با اين همه ، طبق نظر محققان در دوران ده ساله هجرت تا رحلت پيامبراكرم صلى الله عليه و آله مظاهر ابتدايى هنر اسلامى شكل گرفت . در اين مظاهر مىتوان به چهار عنصر مهم اشارت كرد : 1 . بناشدن نخستين مسجد به عنوان محل عبادت مسلمانان . 2 . شكل‌گيرى خانه پيامبر صلى الله عليه و آله در كنار مسجد . 3 . پرهيز از شبيه‌سازى و تجسم تصويرى موجودات زنده . 4 . نگارش و ثبت قرآن كه ارجمندترين منبع معارف اسلامى است . همهء آنچه تحت عنوان هنر معمارى صدر اسلام در ادبيات مكتوب تاريخى ثبت شده ، از سادگى وضعيت زندگى در عربستان حكايت دارد ، ليكن با گسترش پيروزىهاى مسلمانان در ايران ، شام ، مصر و شمال آفريقا ، آنان با جهانى از هنرهاى زيبا و فنون دقيق آشنا شدند . در پرتو تعليمات اسلامى خشونت و بدويت اعراب مسلمان ، به لطف و ذوق سرشار هنرى مبدل شد و از اين همه هنرهاىِ ارمغانى - كه با عنصر وحدت‌بخش ايمان و نگرشى توحيدى تعديل شده بود - در ادوار بعدى سبك‌هاى نوين و شاهكارهاى جالب و حيرت‌انگيز ابداع شد . اين ذوق سرشار و پرمعنا آثار بديع خويش را در همه اقطار اسلامى گسترانيد و هنرمندان چيره‌دست از نژادها و مليت‌هاى مختلف ، استعداد محلى و ابتكارات خارجى را درآميخته ، پديده‌هايى را آفريدند و براى آيندگان به دست تاريخ سپردند . 2 . هنر اسلامى در عصر خلفاى اموى عصر امويان با خلافت معاويه ( 60 - 41 ق ) آغاز و به مروان دوم ملقب به حمار ( 132 - 127 ق )